Wirtualna rzeczywistość w nowoczesnej rehabilitacji neurologicznej – co mówią badania i realna praktyka kliniczna?

 

Na przestrzeni ostatnich lat rehabilitacja neurologiczna przeszła wyraźną przemianę. Jeszcze niedawno trening funkcji poznawczych opierał się głównie na ćwiczeniach z kartką i ołówkiem, a poprawa motoryki wymagała wielokrotnego powtarzania sekwencji ruchowych – często przy gasnącej motywacji Pacjenta. Dziś są dostępne zaawansowane narzędzia angażujące mózg w sposób, który sprawia, że chce się ćwiczyć. Jednym z nich jest VR. Zobacz, co mówią badania na temat skuteczności tej technologii w neurorehabilitacji.

 

Dlaczego VR sprawdza się jako metoda rehabilitacji neurologicznej?

VR wykazuje mierzalną i potwierdzoną badaniami skuteczność zarówno w rehabilitacji ruchowej, jak i poznawczej. Co dokładnie sprawia, że trening w wirtualnym środowisku przynosi takie efekty?

Rehabilitacja VR stymuluje neuroplastyczność

Badania z wykorzystaniem elektroencefalografii potwierdzają, że ćwiczenia wykonywane w środowisku wirtualnym aktywują te same obszary kory mózgowej co ruch wykonywany w świecie rzeczywistym^[1]. Dzieje się to nawet w fazie planowania aktywności – kiedy Pacjent ma na sobie okulary VR, wykonuje zadania tak, jakby miał naprawdę czegoś dotknąć lub coś przesunąć, a nie nacisnąć przycisk na smartfonie^[2]. Rehabilitacja z wykorzystaniem VR pobudza więc neuroplastyczność mózgu, aby Pacjent mógł odzyskać sprawność.

Dla Pacjentów po udarze, z uszkodzonymi strukturami układu nerwowego, oznacza to szansę na przebudowę połączeń nerwowych – czyli na odzyskanie funkcji, które wydawały się utracone.

Nowoczesna rehabilitacja neurologiczna VR angażuje wiele zmysłów jednocześnie

Podczas ćwiczeń z wykorzystaniem VR następuje swoiste sprzężenie zwrotne angażujące wiele zmysłów jednocześnie. Wrażenia obrazowe, dźwiękowe, a nawet dotykowe łączą się ze sobą w czasie rzeczywistym^[3]. Dzięki temu mózg Pacjenta otrzymuje natychmiastową informację o wykonywanym ruchu, co wspiera pracę motoryczną i zwiększa precyzję wykonywania ćwiczeń.

Tradycyjna rehabilitacja neurologiczna – nawet prowadzona przez bardzo doświadczonego terapeutę – ma pewne naturalne ograniczenia w zakresie jednoczesnego dostarczania tak wielu bodźców i informacji zwrotnych.

VR w rehabilitacji: Immersja jako klucz do motywacji i zaangażowania

Jednym z wyzwań konwencjonalnej rehabilitacji jest spadek zaangażowania Pacjenta przy powtarzalnych ćwiczeniach^[4]. VR pozwala przełamać monotonię, ponieważ ta forma rehabilitacji neurologicznej zamienia „nudne” powtórzenia, które trzeba wykonać, w angażujące scenariusze.

Grywalizacja, poczucie osiągnięcia celu, elementy współzawodnictwa to mechanizmy, które są potężnymi motywatorami do działania i pozwalają zapomnieć o trudach związanych z ruchem. To dlatego badania pokazują, że Pacjenci ćwiczący z wykorzystaniem VR oceniają swój poziom skupienia i motywacji wyraźnie wyżej niż podczas tradycyjnych sesji^[5]. I właśnie ten aspekt VR, określany jako „motywacja dzięki immersyjności” jest jedną z najważniejszych korzyści płynących z wykorzystywania tej technologii.

VR wpływa na układ dopaminergiczny

Pozytywne emocje towarzyszące terapii VR mogą stymulować uwalnianie dopaminy – neuroprzekaźnika istotnego dla regulacji nastroju i funkcji motorycznych. Ćwiczenia są więc przyjemne i wywołują pozytywne emocje. To szczególnie ważne w rehabilitacji neurologicznej Pacjentów z chorobą Parkinsona, u których poziom dopaminy jest chronicznie obniżony^[6].

 

Przy jakich schorzeniach rehabilitacja neurologiczna z VR ma sens?

Przegląd dostępnych badań klinicznych pozwala wskazać kilka grup Pacjentów, u których rehabilitacja neurologiczna wspomagana wirtualną rzeczywistością przynosi potwierdzone korzyści. Może się ona sprawdzić np. przy takich jednostkach jak^{[7] [8]}:

• choroba Parkinsona – liczne metaanalizy i badania^[9] wykazują wyraźną poprawę równowagi dynamicznej mierzoną skalą BBS, a także lepsze wyniki w testach chodu i mobilności funkcjonalnej; część z nich potwierdza, że połączenie metod VR z konwencjonalną rehabilitacją przynosi lepsze efekty niż sama fizjoterapia, m.in. w zakresie codziennego funkcjonowania i redukcji objawów depresyjnych;
• zaburzenia poznawcze (np. otępienie, demencja) – VR wspiera ćwiczenia funkcji poznawczych w sposób, którego nie zapewni tradycyjna terapia neuropsychologiczna; zamiast wykonywania abstrakcyjnych zadań „papier-ołówek" Pacjent rozwiązuje takie przypominające sytuacje z życia codziennego, np. robi wirtualne zakupy; badania wskazują na poprawę funkcji wykonawczych, pamięci krótkotrwałej, uwagi i zdolności przełączania się między zadaniami; szczególnie obiecujące są ćwiczenia poznawcze dla seniorów prowadzone w środowisku VR, ponieważ łączą trening umysłowy z aktywnością ruchową;
• stwardnienie rozsiane (SM) – rehabilitacja neurologiczna z wykorzystaniem VR przynosi poprawę w zakresie równowagi, zmniejszenie lęku przed upadkami, a w niektórych badaniach wskazuje się także na poprawę funkcji poznawczych i redukcję nasilenia objawów depresyjnych; prace naukowe potwierdzają także korzystny wpływ na pamięć wzrokową i zdolność przechowywania informacji;
• udar mózgu – dokonywana dzięki VR obserwacja ruchów wirtualnej kończyny aktywuje neurony lustrzane, co sprzyja przebudowie uszkodzonych struktur układu piramidowego; rehabilitacja neurologiczna po udarze, wspomagana wirtualną rzeczywistością, pomaga więc w odzyskiwaniu sprawności rąk, poprawia planowanie i wykonywanie ruchu, a zastosowana w ostrej fazie – gdy neuroplastyczność jest największa – może istotnie przyspieszyć powrót do samodzielności.
• łagodzenie przewlekłego bólu – VR jest coraz powszechniej wykorzystywana jako skuteczna, niefarmakologiczna metoda wspierająca terapię przeciwbólową. Skuteczność tej technologii potwierdzają wdrożenia w placówkach takich jak brytyjski Torbay Hospital^[10], a także zaawansowane badania kliniczne. Przykładem jest amerykańska platforma RelieveVRx^[11], która otrzymała certyfikację FDA jako narzędzie do samodzielnej redukcji bólu przewlekłego w warunkach domowych. Spektakularne efekty przynosi również program SnowWorld^[12], wykorzystujący mechanizm silnej dystrakcji u pacjentów z oparzeniami – dzięki immersji w wirtualnym środowisku, odczuwanie bólu podczas bolesnych zabiegów zostaje drastycznie zredukowane.
  
  
  

Skuteczność VR potwierdzają nie tylko pojedyncze badania, ale dziesiątki przeglądów systematycznych i metaanaliz ocenianych jako wysokiej jakości pod względem metodologicznym^[13].

 

Fakty i mity – co powstrzymuje placówki przed wdrożeniem VR?

Mimo rosnącej bazy dowodów naukowych na skuteczność metod rehabilitacji neurologicznej z wykorzystaniem VR, wiele ośrodków rehabilitacyjnych wciąż podchodzi do tego tematu z rezerwą. Często wynika to z obaw, które – jak pokazuje praktyka – nie zawsze znajdują pokrycie w rzeczywistości. Przyjrzyjmy się bliżej tym przekonaniom.

„To rozrywka, nie narzędzie terapeutyczne”

To chyba najczęstsza wątpliwość. I w pewnym sensie jest ona zrozumiała – skojarzenie gogli VR z grami wideo jest naturalne. Tyle że certyfikowane systemy do rehabilitacji z VR tylko z pozornie przypominają konsole do gier. To wyroby medyczne z oznaczeniem CE, zaprojektowane we współpracy z neurorehabilitantami, z modułami terapeutycznymi dopasowanymi do konkretnych deficytów. Każdy taki system, w tym VR Cureo, jest pełnoprawnym narzędziem do pracy z Pacjentem, a nie gadżetem.

„VR jest tylko dla młodych Pacjentów”

Ta obawa się pojawia, bo okulary VR to nowoczesna technologia, a starsze osoby często zmagają się z wykluczeniem cyfrowym. Jednak w rzeczywistości zazwyczaj jest zupełnie inaczej.

Osoby starsze, które na co dzień nie mają styczności z nowoczesnymi technologiami, często reagują na VR z zaskakująco dużym zaangażowaniem. Praca z nimi to wyjątkowe doświadczenie, które jednocześnie jest bardzo intuicyjne i proste^[14]. A skoro Pacjent nie musi mieć żadnych umiejętności technicznych, to po prostu czerpie radość z działania. Z tego względu ćwiczenia w środowisku wirtualnym cieszą się bardzo pozytywnym odbiorem wśród seniorów i mogą stać się „hitem” w ofercie placówki.

Co ważne, wirtualna rzeczywistość to nie tylko uzupełnienie tradycyjnych metod, ale coraz częściej realna alternatywa dla drogich urządzeń zrobotyzowanych. Badania porównawcze (m.in. „Neurorehabilitacja kończyny górnej – immersyjna rzeczywistość wirtualna a trening wspomagany elektromechanicznie”^[15]) wykazały, że systemy takie jak Cureo VR mogą osiągać wyższą skuteczność niż uznane rozwiązania robotyczne, np. Armeo Spring. Mimo że VR stawia przed pacjentem wyższy „próg wejścia” (brak mechanicznego wspomagania i torowania ruchu), uzyskane efekty funkcjonalne są imponujące. Dla ośrodka rehabilitacyjnego to kluczowa informacja – zaawansowany system VR, choć jest inwestycją, pozostaje kilkukrotnie tańszy niż zakup i serwis robota, oferując przy tym szersze spektrum zastosowań.

 

Seniorzy świetnie bawią się podczas rehabilitacji z wykorzystaniem VR. Nie muszą podchodzić ze strachem do nowoczesnych technologii, bo praca z tym systemem jest intuicyjna.

 

„VR może wywołać zawroty głowy”

Choć systemy VR starych generacji mogły wywoływać zawroty głowy i nudności^[16], dobrze zaprojektowane, współczesne systemy terapeutyczne praktycznie eliminują ten problem. Kluczowe jest jednak sprawdzenie deklaracji producenta danego rozwiązania. Przewagą systemu Cureo jest oficjalne potwierdzenie braku wywoływania choroby symulatorowej, co osiągnięto dzięki stabilnemu środowisku wirtualnemu, spójności ruchu z obrazem oraz wysokiej płynności animacji ^[17]. Dzięki takiemu podejściu projektowemu ryzyko wystąpienia tzw. choroby symulatorowej u Pacjentów korzystających z terapii Cureo jest bliskie zeru^[18].

 

VR jako metoda rehabilitacji neurologicznej, która robi różnicę

Dane naukowe z ostatnich lat nie pozostawiają wątpliwości: wirtualna rzeczywistość to narzędzie, które ma swoje potwierdzone miejsce w nowoczesnej rehabilitacji neurologicznej. Nie zastępuje żadnej formy terapii, ale może ją znacząco wzbogacić. Warto bowiem pamiętać, że w goglach pacjent wykonuje dokładnie ten sam ruch, który byłby wymagany bez nich. Kluczową różnicą jest jednak atrakcyjne, wirtualne środowisko oraz eliminacja zewnętrznych dystraktorów – to one sprawiają, że pacjent jest w pełni skupiony i zmotywowany do działania.

Rozważasz wdrożenie VR w swojej placówce? Jednym z systemów, które łączą solidne zaplecze naukowe z łatwym wdrożeniem, jest VR Cureo – wyrób medyczny z certyfikatem CE, oferujący 7 modułów terapeutycznych i zaprojektowany we współpracy z neurorehabilitantami. Chętnie opowiemy o nim więcej i bez zobowiązań zademonstrujemy jego działanie – skontaktuj się z nami.

 

Bibliografia

[1] Tu T., Yang Y., Zheng T., Lin H., Wang W., Fu L., Jiang S., Wang R., Benefits of virtual reality rehabilitation on neurodegenerative diseases: a systematic review, „npj Digital Medicine" 2026, 9:9. DOI: 10.1038/s41746-025-02171-3.

[2] Stasieńko A., Sarzyńska-Długosz I., Zastosowanie rzeczywistości wirtualnej w rehabilitacji neurologicznej, „Postępy Rehabilitacji" 2016, (4), s. 67–75. DOI: 10.1515/rehab-2015-0056.

[3] K. Heinzle, J. Habig, M. Pröglhöf i in., Immersive virtual reality upper-limb exercises in people with Parkinson’s disease: an observer-blinded randomised controlled trial, „Journal of NeuroEngineering and Rehabilitation”, 2026, t. 23, art. 9, Springer Nature Link, dostęp: 10.03.2026

[4] M. Iosa, D. De Bartolo, G. Morone i in., Upper limb neurorehabilitation – immersive virtual reality versus electromechanically assisted training. A comparative study, „Frontiers in Neurology”, 2023, t. 14, art. 1290637, Frontiers Link, dostęp: 10.03.2026

[5] Cureosity, Avoiding motion sickness with Cureo, „Cureosity Blog”, 2026, Cureosity Link, dostęp: 10.03.2026

[6] Garcia-Palacios B., Garcia-Palacios A., Hoffman M. i in., A Virtual Reality–Based Behavioral Resource for Chronic Low Back Pain: National Survey of Patients’ Perspectives, „JMIR Formative Research”, 2021, t. 5, art. e26292, JMIR Link, dostęp: 12.03.2026.

[7] Schlosser T., SnowWorld melts away pain for burn patients using virtual reality snowballs, „GeekWire”, 2018, GeekWire Link, dostęp: 12.03.2026.

VR Cureo to wyrób medyczny. Należy używać go zgodnie z instrukcją.

Title: Nowoczesna rehabilitacja neurologiczna z VR – co mówią badania? | LIW Care

Description: Nowoczesna rehabilitacja neurologiczna z użyciem VR to szansa na usprawnienie osób po udarze, z SM czy demencją. Co wynika z badań i jak to wykorzystać w pracy z Pacjentami? Sprawdź!

 

^[1] Tu T., Yang Y., Zheng T., Lin H., Wang W., Fu L., Jiang S., Wang R., Benefits of virtual reality rehabilitation on neurodegenerative diseases: a systematic review, „npj Digital Medicine" 2026, 9:9. DOI: 10.1038/s41746-025-02171-3.

^[2] Stasieńko A., Sarzyńska-Długosz I., Zastosowanie rzeczywistości wirtualnej w rehabilitacji neurologicznej, „Postępy Rehabilitacji" 2016, (4), s. 67–75. DOI: 10.1515/rehab-2015-0056.

^[3] Tu T., Yang Y., Zheng T., Lin H., Wang W., Fu L., Jiang S., Wang R., Benefits of virtual reality rehabilitation on neurodegenerative diseases: a systematic review, „npj Digital Medicine" 2026, 9:9. DOI: 10.1038/s41746-025-02171-3.

^[4] Stasieńko A., Sarzyńska-Długosz I., Zastosowanie rzeczywistości wirtualnej w rehabilitacji neurologicznej, „Postępy Rehabilitacji" 2016, (4), s. 67–75. DOI: 10.1515/rehab-2015-0056.

^[5] Stasieńko A., Sarzyńska-Długosz I., Zastosowanie rzeczywistości wirtualnej w rehabilitacji neurologicznej, „Postępy Rehabilitacji" 2016, (4), s. 67–75. DOI: 10.1515/rehab-2015-0056.

^[6] Tu T., Yang Y., Zheng T., Lin H., Wang W., Fu L., Jiang S., Wang R., Benefits of virtual reality rehabilitation on neurodegenerative diseases: a systematic review, „npj Digital Medicine" 2026, 9:9. DOI: 10.1038/s41746-025-02171-3.

^[7] Tu T., Yang Y., Zheng T., Lin H., Wang W., Fu L., Jiang S., Wang R., Benefits of virtual reality rehabilitation on neurodegenerative diseases: a systematic review, „npj Digital Medicine" 2026, 9:9. DOI: 10.1038/s41746-025-02171-3.

^[8] Stasieńko A., Sarzyńska-Długosz I., Zastosowanie rzeczywistości wirtualnej w rehabilitacji neurologicznej, „Postępy Rehabilitacji" 2016, (4), s. 67–75. DOI: 10.1515/rehab-2015-0056.

^[9] K. Heinzle, J. Habig, M. Pröglhöf i in., Immersive virtual reality upper-limb exercises in people with Parkinson’s disease: an observer-blinded randomised controlled trial, „Journal of NeuroEngineering and Rehabilitation”, 2026, t. 23, art. 9, Springer Nature Link, dostęp: 10.03.2026

^[10] Cureosity, VR for Torbay Hospital, „Cureosity Blog”, 2024, dostęp: 12.03.2026

^[11] B. Garcia-Palacios, A. Garcia-Palacios, M. Hoffman i in., A Virtual Reality–Based Behavioral Resource for Chronic Low Back Pain: National Survey of Patients’ Perspectives, „JMIR Formative Research”, 2021, t. 5, art. e26292, dostęp: 12.03.2026

^[12] T. Schlosser, SnowWorld melts away pain for burn patients using virtual reality snowballs, „GeekWire”, 2018,  dostęp: 12.03.2026

^[13] Tu T., Yang Y., Zheng T., Lin H., Wang W., Fu L., Jiang S., Wang R., Benefits of virtual reality rehabilitation on neurodegenerative diseases: a systematic review, „npj Digital Medicine" 2026, 9:9. DOI: 10.1038/s41746-025-02171-3.

^[14] Stasieńko A., Sarzyńska-Długosz I., Zastosowanie rzeczywistości wirtualnej w rehabilitacji neurologicznej, „Postępy Rehabilitacji" 2016, (4), s. 67–75. DOI: 10.1515/rehab-2015-0056.

^[15] M. Iosa, D. De Bartolo, G. Morone i in., Upper limb neurorehabilitation – immersive virtual reality versus electromechanically assisted training. A comparative study, „Frontiers in Neurology”, 2023, t. 14, art. 1290637, Frontiers Link, dostęp: 10.03.2026

^[16] Stasieńko A., Sarzyńska-Długosz I., Zastosowanie rzeczywistości wirtualnej w rehabilitacji neurologicznej, „Postępy Rehabilitacji" 2016, (4), s. 67–75. DOI: 10.1515/rehab-2015-0056.

^[17] Tu T., Yang Y., Zheng T., Lin H., Wang W., Fu L., Jiang S., Wang R., Benefits of virtual reality rehabilitation on neurodegenerative diseases: a systematic review, „npj Digital Medicine" 2026, 9:9. DOI: 10.1038/s41746-025-02171-3.

^[18] Cureosity, Avoiding motion sickness with Cureo, „Cureosity Blog”, 2026, Cureosity Link, dostęp: 10.03.2026